EKONOM

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40858 przez Karen Gladysz-Gryff
EKONOM was created by Karen Gladysz-Gryff
Czy mogę zapytać, jaka była funkcja EKONOM w XIX wieku? Dziękuję Ci.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40859 przez Rafał Molencki
Replied by Rafał Molencki on topic EKONOM
It was the manager of the folwark, usually recruited from petty gentry.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40868 przez Karen Gladysz-Gryff
Replied by Karen Gladysz-Gryff on topic EKONOM
Thank you so very much for your help. Dziekuje bardzo za pomoc. Pozdrowienia z Edynburga.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40870 przez J K R
Replied by J K R on topic EKONOM

Czy mogę zapytać, jaka była funkcja EKONOM w XIX wieku? Dziękuję Ci.



1. W Rzeczpospolitej - witryk, prowizor - osoba sprawująca pieczę nad zaopatrzeniem parafii. Składał sprawozdanie rządcy parafii. Zajmował w kościele pierwsze miejsce po kolatorze. Zaliczani do dobrodziejów kościoła. Zazwyczaj wywodzili się z mieszczan lub chłopów.

2. Osoba zarządzająca zaopatrzeniem sprawami bieżącymi dóbr, wykonywał polecenia rządcy majątku. W XVII i XVIII w zarządzali pojedynczymi folwarkami mając do pomocy podstarościch, których potem zwano ekonomami. W XIX wieku były to osoby raczej z warstwy chłopskiej, choć z racji na utrudnienia zaborców mogła się tym trudnić też pozbawiona majątków szlachta. Ekonom powinien umieć pisać i rachować, choć nie zawsze miało to miejsce.

Ekonomowie zazwyczaj nie wchodzili w zażyłość z właścicielami. Jako niżsi oficjaliści byli też traktowani niechętnie przez mieszkańców wiosek. Stąd najczęściej śluby brali w obrębie swojej wąskiej grupy.

Pozdrawiam JKR.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40874 przez Beata Haras
Replied by Beata Haras on topic EKONOM
Witam,
W jaki sposób był "rekrutowany" taki ekonom? Są  jakieś dokumenty o które możnaby bylo się ubiegać?
Czy ponizszy zapis wskazuje że osoba to była ekonom? ( zmarly 02 czerwca Jan Królicki )



Pozdrawiam
Beata
Załączniki:

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40876 przez Rafał Molencki
Replied by Rafał Molencki on topic EKONOM
Tak, Jan Krulicki/Królicki był ekonomem - po łacinie (o)economus. Przypuszczam, że byli polecani przez jednych właścicieli majątków innym, częściej w formie ustnej niż pisemnej. Z moich obserwacji sytuacji z majątków między Lwowem i Tarnopolem w pierwszej połowie XIX wieku wynika, że ekonomowie (tam wszyscy byli drobnymi szlachcicami, nie odnotowałem żadnego chłopa w tej roli) dość często zmieniali miejsce pracy. Natomiast karbowymi bywali zarówno szlachcice, jak i chłopi.
Za tę wiadomość podziękował(a): Beata Haras

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 10 miesiąc temu #40880 przez Beata Haras
Replied by Beata Haras on topic EKONOM
Mój przodek Jan również pochodził z drobnej szlachty, nie wiem jak długo pełnil funkcję ekonoma.  Taką informację znalazłam tylko w akcie zgonu właśnie. Pochodził z dawnego cyrkułu tarnowskiego zaboru austriackiego.

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
1 rok 6 miesiąc temu #41472 przez Krzysztof Łągiewka
Replied by Krzysztof Łągiewka on topic EKONOM
Ekonom - w dawnych majątkach ziemskich: zarządca mający pieczę nad gospodarstwem i nadzorujący prace polowe: Ekonom krzykiem i biciem poganiał pracujących chłopów. W dawnej polszczyźnie od łacińskiego oeconomus "zarządca domu". (Andrzej Markowski, Radosław Pawelec, Wielki słownik wyrazów obcych i trudnych, Poznań 2017, s. 206)
Ekonom - administrator niektórych wiosek. (Nowy Dykcyonarz to jest mownik polsko - niemiecko - francuski, Michał Abraham Trotz, Lipsk 1779, s. 335 - 336)
Karbowy, nazywany też włodarzem, ekonomem, gospodarzem, dozorcą, gazdą, szafarzem (czasami "ekonom" oznaczał nieco wyższą funkcję, sprawował nadzór nad dozorcami od pola i koni), podlegał albo bezpośrednio właścicielowi (przy mało rozbudowanej administracji), albo rządcy lub administratorowi. W większych gospodarstwach było kilku karbowych, przede wszystkim od prac polowych. (Janusz Kozakiewicz, Organizacja pracy i wyniki produkcyjne majątków ziemskich w okresie międzywojennym, Puławy 1986, s. 42)
W spisie ludności woj. krakowskiego z lat 1790 - 1791 zauważyłem, że jeśli ekonom jest wpisany to zamieszkuje w dworze, ewentualnie w dworze mieszka też dzierżawca, właściciel lub dyspozytor.
Był więc ekonom w wieku XVIII i XIX zarządcą folwarku. Wiem też z literatury przedmiotu, że ekonomowie rozliczali też chłopów z pracy pańszczyźnianej. W XX w. słowo ekonom zaczyna zanikać i w jego miejsce pojawia się określenie administrator. Jeśli w XX wieku słowo ekonom jeszcze funkcjonowało to właśnie bardziej w odniesieniu do karbowego o czym wspomniał w swojej książce Janusz Kozakiewicz. Ekonomowie przeważnie wywodzili się z ubogiej szlachty, przez chłopów pańszczyźnianych i robotników folwarcznych na ogół byli nielubiani. To samo dotyczy karbowych, ale w tym przypadku wielu z nich wywodziło się z chłopów. Janusz Kozakiewicz w swojej pracy na str. 34 zamieścił schemat różnorodnych układów zarządzania w wielkoobszarowych posiadłościach. Dotyczy on co prawda XX wieku, ale ekonom sytuował by się na nim tam gdzie administrator, rządca lub karbowy.
 
Załączniki:
Za tę wiadomość podziękował(a): Hanna Hofman-Polańska, Beata Haras

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Więcej
3 tygodni 8 godzin temu #43847 przez henryk gierlik
Za tę wiadomość podziękował(a): Maria Nowicka-Ruman

Proszę Zaloguj lub Zarejestruj się, aby dołączyć do konwersacji.

Czas generowania strony: 0,000 s.